Tural Məmmədov: Elm və Zəkanın Zirvəsi - Zərifə Əliyevanın İşıqlı Ömrünə Ehtiram

Bu gün Azərbaycan elminin parlaq simalarından biri, görkəmli oftalmoloq alim, akademik Zərifə Əziz qızı Əliyevanın anadan olmasının 103-cü ildönümü tamam olur. Onun adı təkcə tibb tarixində deyil, bütövlükdə Azərbaycan ziyalılıq məktəbində xüsusi yer tutur. Zərifə Əliyeva öz elmi irsi ilə bir dövrə işıq saçan nadir şəxsiyyətlərdən biridir.

1923-cü il aprelin 28-də Naxçıvanın Şərur rayonunda dünyaya göz açan Zərifə Əliyeva uşaqlıqdan elmə, biliyə və insanlara xidmətə böyük maraq göstərmişdir. Onun formalaşdığı mühit gələcəkdə böyük alim kimi yetişməsində mühüm rol oynamışdır. Həyat yolunun hər mərhələsi zəhmət və məqsədyönlülüklə seçilmişdir.

O, 1947-ci ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu uğurla bitirərək həkimlik fəaliyyətinə başlamışdır. Gənc yaşlarından elmi araşdırmalara meyil göstərməsi onu qısa zamanda oftalmologiya sahəsində öncül alimlərdən birinə çevirmişdir. Onun fəaliyyəti Azərbaycan tibb elminin inkişafına yeni nəfəs gətirmişdir.

Zərifə Əliyeva Azərbaycanda oftalmologiya elminin inkişafında misilsiz xidmətlər göstərmişdir. O, xüsusilə traxoma kimi geniş yayılmış göz xəstəliklərinin öyrənilməsi və müalicəsində mühüm nailiyyətlər əldə etmişdir. Onun tədqiqatları sayəsində yeni müalicə və profilaktika üsulları praktikada geniş tətbiq olunmuşdur.

Alimin ən böyük xidmətlərindən biri oftalmologiya sahəsində elmi məktəbin formalaşdırılması olmuşdur. Onun təşəbbüsü ilə ixtisaslaşdırılmış elmi-tədqiqat laboratoriyası yaradılmış və bu, gələcək nəsil alimlərin yetişməsində mühüm rol oynamışdır. Bu məktəb bu gün də öz ənənələrini yaşatmaqdadır.

Elmi yaradıcılığında Zərifə Əliyeva 12 monoqrafiya, dərslik və dərs vəsaiti, 150-yə yaxın elmi məqalə, həmçinin bir sıra ixtira və səmərələşdirici təkliflərin müəllifi olmuşdur. Onun “Terapevtik oftalmologiya” və “İridodiaqnostikanın əsasları” kimi əsərləri bu gün də dəyərli elmi mənbə kimi istifadə olunur. Bu əsərlər tibb elminə verdiyi töhfənin bariz nümunəsidir.

O, yalnız alim deyil, həm də pedaqoq kimi böyük məktəb yaratmışdır. Yüzlərlə yüksək ixtisaslı həkim və gənc alim onun rəhbərliyi altında formalaşmışdır. Zərifə Əliyeva hər zaman həkim etikasına və insana xidmət prinsipinə xüsusi önəm vermişdir.

Akademik Zərifə Əliyeva beynəlxalq elmi mühitdə də tanınmış və nüfuz qazanmışdır. O, müxtəlif elmi təşkilatların və jurnalların idarə heyətlərində təmsil olunmuşdur. Onun fəaliyyəti Azərbaycan elmini dünya miqyasında layiqincə təmsil etmişdir.

1981-ci ildə SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının M.İ. Averbax mükafatına layiq görülməsi onun elmi uğurlarının yüksək qiymətləndirilməsinin göstəricisi olmuşdur. Bu mükafat onun oftalmologiya sahəsindəki töhfələrinin beynəlxalq səviyyədə qəbul edildiyini sübut etmişdir. Onun adı elmi nailiyyətlərlə daim yanaşı çəkilmişdir.

Zərifə Əliyeva həm də nümunəvi ailə insanı olmuşdur. O, Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyevlə ailə həyatı qurmuş, bu birlikdən Sevil və İlham Əliyev dünyaya gəlmişdir. Onun ailə həyatı da dəyərlərlə zəngin və nümunəvi bir həyat məktəbi olmuşdur.

1985-ci ildə Moskva şəhərində vəfat edən akademik Zərifə Əliyeva sonradan Bakıya gətirilərək Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur. Onun xatirəsi bu gün də Azərbaycan xalqı tərəfindən dərin hörmət və ehtiramla yad edilir. O, öz elmi və insani irsi ilə əbədiyaşar şəxsiyyətlərdən biri kimi yaşayır.

Zərifə Əliyevanın həyat yolu elmə, insana və vətənə xidmətin ən ali nümunəsidir. Onun yaratdığı məktəb və qoyduğu irs bu gün də yeni nəsillərə yol göstərir. Azərbaycan elmi onun adı ilə hər zaman fəxr edəcək.

Tarix: 28-04-2026, 22:43 Oxunub: 156