Rəsul müəllim: İşığa Çevrilən Elm və İnsanlıq - Akademik Zərifə Əliyevanın 103 illik əbədiyyət yolçuluğu

Zərifə Əziz qızı Əliyeva Azərbaycan elminin ən parlaq simalarından biri kimi tarixdə silinməz iz buraxmış şəxsiyyətdir. Onun 103 illiyi təkcə bir doğum günü deyil, bütöv bir elmi məktəbin, insanlıq dəyərlərinin və fədakarlığın xatırlanmasıdır. 1923-cü il aprelin 28-də Naxçıvanın Şərur bölgəsində dünyaya gələn bu böyük alim ömrünü göz xəstəliklərinin öyrənilməsinə və insanların görmə sağlamlığının qorunmasına həsr etdi. Onun adı Azərbaycan tibb elminin inkişafı ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır.

Zərifə Əliyeva gənc yaşlarından elmə olan böyük marağı ilə seçilirdi. 1947-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu bitirərək həkimlik yoluna qədəm qoydu. Bu yol onu sadəcə bir həkim kimi deyil, böyük bir elmi məktəb yaradan tədqiqatçı kimi formalaşdırdı. Onun həyat yolu elmə xidmətin ən yüksək nümunəsinə çevrildi.

Oftalmologiya sahəsində apardığı uzunmüddətli araşdırmalar nəticəsində Zərifə xanım yeni müalicə üsulları və profilaktik yanaşmalar işləyib hazırladı. Bu metodlar qısa zamanda praktik tibbdə geniş tətbiq olundu. Onun elmi nəticələri təkcə nəzəriyyə ilə məhdudlaşmır, insanların real həyatında görmə qabiliyyətinin qorunmasına xidmət edirdi. Bu isə onun elmini daha da dəyərli edirdi.

Azərbaycan oftalmologiya məktəbinin formalaşmasında onun rolu əvəzsizdir. Onun təşəbbüsü ilə yaradılan elmi-tədqiqat laboratoriyası bu sahədə ilk ixtisaslaşmış mərkəzlərdən biri oldu. Burada aparılan işlər gələcək nəsil alimlərin yetişməsinə zəmin yaratdı. Bu laboratoriya elmin inkişafında yeni bir mərhələnin başlanğıcı idi.

Zərifə Əliyeva yalnız alim deyil, həm də böyük pedaqoq idi. O, gənc həkimlərin və tədqiqatçıların yetişməsinə xüsusi diqqət göstərirdi. Onun rəhbərliyi altında formalaşan kadrlar bu gün də Azərbaycan tibb elminə xidmət edir. O, bilikləri paylaşmağı elm qədər vacib hesab edirdi.

Onun elmi irsi olduqca zəngindir və çoxşaxəlidir. Onlarla monoqrafiya, dərslik və yüzlərlə elmi məqalə onun zəhmətinin nəticəsidir. “Terapevtik oftalmologiya” və “İridodiaqnostikanın əsasları” kimi əsərləri bu gün də öz aktuallığını qoruyur. Bu əsərlər yalnız elm adamları üçün deyil, ümumilikdə tibbin inkişafı üçün mühüm mənbədir.

Zərifə Əliyeva beynəlxalq elmi mühitdə də tanınan alim idi. O, müxtəlif elmi cəmiyyətlərin üzvü kimi dünya oftalmologiyasının inkişafına töhfələr verirdi. Onun elmi fikirləri təkcə Azərbaycanda deyil, beynəlxalq miqyasda da yüksək qiymətləndirilirdi. Bu isə onun elmi nüfuzunun göstəricisi idi.

Onun elmi fəaliyyətində peşə xəstəliklərinin öyrənilməsi xüsusi yer tuturdu. Kimya və sənaye sahələrində çalışan insanların göz sağlamlığı ilə bağlı apardığı tədqiqatlar böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Bu sahədə əldə olunan nəticələr minlərlə insanın sağlamlığının qorunmasına xidmət etdi. O, elmi insan həyatına birbaşa bağlayan alim idi.

Zərifə Əliyeva həm də yüksək mənəvi dəyərlərə malik bir şəxsiyyət idi. O, həkimlik etikasını hər zaman fəaliyyətinin mərkəzində saxlayırdı. Onun üçün insan sağlamlığı ən ali dəyər idi. Bu yanaşma onu həm alim, həm də insan kimi daha da ucaldırdı.

Onun ailə həyatı da Azərbaycan tarixində xüsusi yer tutur. 1954-cü ildə Heydər Əliyevlə qurduğu ailə iki böyük şəxsiyyətin birliyinin simvoluna çevrildi. Bu ailədən Azərbaycan dövlətçiliyinə mühüm töhfələr verən övladlar yetişdi. Bu, onun həyatının digər mühüm bir səhifəsidir.

1985-ci ildə həyatdan köçsə də, Zərifə Əliyevanın adı daim yaşayır. Onun elmi irsi və insanlıq nümunəsi bu gün də hörmətlə xatırlanır. Bakıda Fəxri Xiyabanda uyuması onun xalq tərəfindən necə yüksək qiymətləndirildiyini göstərir. O, fiziki olaraq olmasa da, elmi və mənəvi olaraq daim yaşayır.

Bu gün onun 103 illiyi bir daha göstərir ki, Zərifə Əliyeva təkcə bir alim deyil, bir məktəbdir. Onun həyatı elmə, insanlığa və fədakarlığa həsr olunmuş bir ömür dastanıdır. O, Azərbaycan tibb elminin yaddaşında əbədi bir işıq kimi qalacaq. Zaman keçsə də, onun adı və irsi heç vaxt solmayacaq.

Tarix: 28-04-2026, 22:38 Oxunub: 153