Ədalət Hacıyev: 20 Yanvar – Azərbaycanın qanla yazılmış qəhrəmanlıq salnaməsi

Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrının direktoru, Əməkdar mədəniyyət işçisi Ədalət Hacıyev - 20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının tarixində həm kədərli, həm də qəhrəmanlıq dolu bir səhifə kimi qalıb. Bu qanlı gecə yalnız bir qırğın deyildi, həm də xalqımızın azadlıq eşqinin, dövlətçilik məfkurəsinin və yenilməz iradəsinin simvolu oldu. 36 il əvvəl doğma Vətəninin, xalqının azadlığını, şərəf və ləyaqətini hər şeydən üstün tutan mərd övladlar öz canlarını qurban verərək şəhidlik zirvəsinə ucaldılar. O gecə xalqımız ilk dəfə azadlıq uğrunda böyük itkini yaşadı və bu itki bütün millət üçün əbədi dərs oldu.
Həmin qanlı gecədə Azərbaycanın dinc vətəndaşları, qadınlar, uşaqlar və qocalar sovet qoşunlarının amansız hücumuna məruz qaldı. Bakı küçələrində səssizcə əzab çəkən insanlar, öz evlərinin qapısında şəhid olanlar, bir daha geri dönməyənlər kimi tarixin yaddaşına həkk olundu. Şəhidlərin qanı ilə yazılan bu gecə, xalqımızın azadlıq və müstəqillik arzularının sarsılmaz olduğunu göstərdi. Qanlı 20 Yanvar faciəsi xalqımızın ruhunda dərin yara açsa da, eyni zamanda böyük bir dirçəlişin başlanğıcı oldu.
O gecə Azərbaycanın mərd övladları bütün dünya qarşısında bir dərs verdilər: insan ləyaqəti heç bir gücün təhdidinə tabe olmur. Onlar torpağın, millətin, dilin və dinin müdafiəsində bir ömür boyu çəkilməz əzabları seçdilər. Həmin gün Azərbaycan xalqı öz azadlığı və müstəqilliyi uğrunda ilk şəhidlərini verdi və bu, gələcək nəsillərə örnək oldu. Şəhidlərin qanı ilə sulanan bu torpaq, daha da qüdrətli, daha da birləşmiş bir xalqın vətəninə çevrildi.
20 Yanvar faciəsi yalnız tarixi bir hadisə deyil, həm də milli yaddaşın canlı hissəsidir. Sovet qoşunlarının Azərbaycanda törətdiyi qanlı qırğından uzun illər keçməsinə baxmayaraq, xalqımız o dəhşətli günlərin ağrı-acısını unutmur. Hər il yanvarın 20-də milyonlar sanki o gecəni yenidən yaşayır, şəhidlərin ruhuna dualar edir, onların qəhrəmanlıqlarını yad edir. Bu faciə bir daha sübut etdi ki, azadlıq heç vaxt pulsuz deyil və onu qorumaq üçün böyük fədakarlıq tələb olunur.
Qanlı 20 Yanvar faciəsinə siyasi-hüquqi qiymətin verilməsi ilə bağlı məsələ ilk dəfə məhz Ümummilli Lider Heydər Əliyevin sayəsində həllini tapdı. Faciənin səhəri günü – 1990-cı il yanvarın 21-də Ulu Öndər Azərbaycanın Moskvadakı daimi nümayəndəliyinə gələrək xalqla birgə olduğunu bildirdi. O, bu qırğını törədənləri kəskin şəkildə pislədi və insanlıq adına böyük bir mərdlik göstərdi. Dahi şəxsiyyət hadisəni hüquqa, demokratiyaya, humanizmə zidd olduğunu bəyan edərək, onun törədilməsini kobud siyasi səhv kimi qiymətləndirdi.
Ümummilli Lider Heydər Əliyev bu hadisənin Azərbaycanın ovaxtkı rəhbərlərinin xalqımıza qarşı xəyanəti nəticəsində baş verdiyini dəfələrlə bəyan etdi. O, hər dəfə bu faciəni cinayət kimi adlandıraraq, xalqın hüquqlarının tapdalanmasını dünyaya çatdırdı. Bu cəsarət və mərdlik, onun xalqının sədaqətli oğlu olduğunu bir daha sübut etdi. Ulu Öndərin qətiyyəti sayəsində 20 Yanvar hadisələri tariximizdə öz layiqli siyasi-hüquqi qiymətini aldı.
1990-cı ilin iyulunda Moskvadan Vətənə qayıdan Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə həmin il noyabrın 21-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisində 20 Yanvar faciəsinə ilk dəfə siyasi-hüquqi qiymət verən qərar qəbul olundu. Bu qərar, Ulu Öndərin qətiyyətinin, xalqın iradəsinin təzahürü kimi tarixə düşdü. Bu gün biz həmin qərarı Azərbaycanın milli kimliyinin qorunması və dövlətçilik tarixi üçün dönüm nöqtəsi hesab edirik. Çünki 20 Yanvarın hüquqi qiyməti olmadan milli yaddaşımız tam olmazdı.
Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra da 1993-cü ilə qədər iqtidarda olanların heç biri faciə ilə bağlı əsl həqiqəti aşkar etməyə özündə cəsarət tapmadı. Bu da onu göstərirdi ki, azadlıq uğrunda mübarizə hələ tam bitməmişdi. Yalnız Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin ölkə rəhbərliyinə qayıdışından sonra 20 Yanvar hadisələrinin hüquqi müstəvidə əsl mahiyyəti açıqlandı. Bu, milli tariximizin təmizlənməsi və xalqın yaddaşının ədalətli şəkildə qorunması üçün vacib idi.
1994-cü ildə 20 Yanvar hadisələrinə dövlət səviyyəsində tam siyasi-hüquqi qiymət verildi və cinayəti törədənlərin adları ictimaiyyətə çatdırıldı. Bu, xalqımızın tarixi ədalətinin bərpası idi və şəhidlərin xatirəsinə verilən ən böyük hörmət idi. Eyni zamanda 20 Yanvar Ümumxalq Hüzn Günü elan edildi və hər il bu gün bütün ölkədə yas, anım və dərin ehtiramla keçirilir. Bu, xalqın birliyinin, milli ruhunun və dövlətçiliyə bağlılığının rəmzidir.
Azərbaycan xalqı 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının xatirəsini dərin ehtiramla yad edir. Vətənimizin azadlığı uğrunda mübarizədə canlarından keçən şəhidlərin xatirəsi daim əziz tutulduğu kimi, onların ailə üzvləri, doğmaları da hərtərəfli dövlət qayğısı ilə əhatə olunub. 20 Yanvar şəhidlərinin ailə üzvlərinin və əlillərinin sosial müdafiəsinin təmin olunması istiqamətində mütəmadi tədbirlər həyata keçirilir. Onların pensiya təminatı, mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması və yaşayış səviyyəsinin yüksəldilməsi ilə bağlı qanunvericilik bazası yaradılıb.
Bu, dövlətimizin şəhidlərə və onların ailələrinə olan borcunu tanımasıdır və bu borc heç vaxt tam ödənilməz. Amma dövlətin və xalqın birliyi şəhidlərimizin ruhuna verilən ən böyük hörmətdir. Hər bir şəhid ailəsi bilsin ki, onların uşaqları, qardaşları, anaları və ailə üzvləri heç vaxt tənha deyil. Bu dəstək, gələcək nəsillərə də şəhidlərimizin əziz xatirəsini yaşatmaq üçün böyük bir nümunədir.
20 Yanvar faciəsi həm də bir millətin yenidən dirçəlişinin başlanğıcı oldu. O gecə xalqın birliyi, məğrurluğu və iradəsi dünyaya göstərdi ki, Azərbaycan xalqı heç bir təzyiq və zorakılıq qarşısında geri çəkilməyəcək. Şəhidlərimizin qanı ilə yazılan bu qəhrəmanlıq salnaməsi gələcək nəsillərə azadlıq və dövlətçilik sevgisini aşıladı. Bu gün hər bir azərbaycanlı 20 Yanvarın qəhrəmanlarını öz ürəyində daşıyır və onların xatirəsini yaşadır.
Ulu Öndərin, ölkəmizin müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizədə canlarından keçmiş bütün şəhidlərin ruhları bu gün şaddır. Çünki Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu xalqımızın 30 illik həsrətinə son qoydu, torpaqlarımızı erməni işğalından azad etdi və suverenliyimiz tam bərpa olundu. İndi bütün ərazilərimizdə Azərbaycanın üçrəngli Bayrağı qürurla dalğalanır. Bu, şəhidlərimizin qanının yerdə qalmadığının ən böyük sübutudur.
Hazırda Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri gedir, Böyük Qayıdış Proqramı uğurla icra olunur. Bu proses yalnız infrastrukturun bərpası deyil, həm də milli ruhun yenidən canlanmasıdır. Vətən torpağına dönən insanlar öz doğma evlərinə qayıdır, yeni həyat qurur və şəhidlərimizin xatirəsini daha da uca tutur. Bu, xalqın gələcəyə inamını artıran, milli birliyi daha da gücləndirən bir reallıqdır.
20 Yanvar faciəsinin qəhrəmanları bizim üçün yalnız tarix deyil, həm də gələcəyin simvoludur. Onlar bizə öyrətdi ki, azadlıq uğrunda hər bir fədakarlıq müqəddəsdir və heç bir təzyiq millətin iradəsini qıra bilməz. Bu gün hər bir gənc 20 Yanvarın tarixini öyrənir, şəhidlərimizin adını yad edir və onların ruhuna layiq olmaq üçün çalışır. Çünki bizə miras qalan azadlıq, məhz onların canı bahasına qazanılıb.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası bütün şəhidlərimizin, o cümlədən 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının qanının yerdə qalmadığını sübut edir. Bu uğur, xalqımızın birliyinin, dövlətimizin gücünün və rəhbərliyimizin qətiyyətinin nəticəsidir. 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi bu gün daha da müqəddəs və əzizdir. Çünki onların ruhu Azərbaycanın azad və müstəqil gələcəyində yaşayır.
Bu gün biz 20 Yanvarın 36-cı ildönümündə bir daha and içirik ki, şəhidlərimizin qanı ilə yazılmış bu torpağı heç vaxt təslim etməyəcəyik. Biz onların xatirəsini yaşadacaq, azadlıq və dövlətçilik yolunda irəliləməyə davam edəcəyik. Bu yol bəzən çətin olsa da, xalqımızın iradəsi, dövlətimizin gücü və şəhidlərimizin ruhu bizi daha da möhkəmləndirir. 20 Yanvar faciəsi bizə göstərdi ki, Azərbaycan xalqı hər zaman öz torpağının, müstəqilliyinin və şərəfinin müdafiəsində dayanacaq.
Bu gün bütün dünya Azərbaycan xalqının qəhrəmanlığını görür və tanıyır. 20 Yanvar faciəsi insanlıq tarixində azadlıq uğrunda verilən ən böyük dərslərdən biridir. Biz isə bu dərsi unutmayacaq, gələcək nəsillərə ötürəcəyik. Çünki azadlıq, dövlətçilik və vətən sevgisi bizə ata-babalarımızdan miras qalıb və bu mirasın qorunması bizim müqəddəs borcumuzdur. 20 Yanvarın qəhrəmanları daim bizimlədir və onların xatirəsi əbədidir.

Tarix: 20-01-2026, 22:39 Oxunub: 29